28 stycznia 2010 roku weszły w życie przepisy dotyczące najmu okazjonalnego. Zawiera je nowelizacja ustawy o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2010 r. Nr 3, poz. 13). Z nowych uregulowań mogą skorzystać osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej w zakresie wynajmu mieszkań. Umowa o najem okazjonalny może być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, tylko na czas określony, maksymalnie na dziesięć lat, z możliwością ponownego jej zawarcia.

W umowie zawarte być musi obowiązkowo oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym najemca poddaje się egzekucji i zobowiązuje się do opróżnienia i wydania lokalu używanego na podstawie umowy o najem okazjonalny w terminie wskazanym w żądaniu właściciela.

Dla swojej ważności umowa o najem okazjonalny musi również zawierać wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł on zamieszkać w przypadku eksmisji wraz z oświadczeniem właściciela wskazanego lokalu lub osoby posiadającej do niego inny tytuł prawny o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy. Takie oświadczenie może mieć zwykłą formę pisemną, jednak na żądanie wynajmującego najemca będzie musiał złożyć oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym.

Główną zaletą umowy o najmem okazjonalny jest możliwość skorzystania z szybkiej ścieżki egzekucji, gdyż właściciele mieszkań będą mogli eksmitować lokatorów bez uzyskania wyroku sądowego.

Jeżeli najemca dobrowolnie nie opróżni zajmowanego lokalu, właściciel może wystosować pisemne żądanie, które musi zawierać w szczególności nie krótszy niż 7 dni termin na opuszczenie lokalu. Żądanie powinno być opatrzone urzędowo poświadczonym podpisem właściciela. W razie bezskutecznego upływu terminu do opróżnienia lokalu, właściciel składa do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym najemca poddał się egzekucji i zobowiązał do opróżnienia i wydania lokalu.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawa nakłada na właściciela lokalu obowiązek zgłoszenia zawarcia umowy o najem okazjonalny lokalu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu). W razie braku takiego zgłoszenia, właściciel nie może stosować kluczowych dla instytucji najmu okazjonalnego - korzystnych dla ochrony interesów wynajmującego – przepisów.

Zgłoszenie zawarcia umowy najmu okazjonalnego lokalu naczelnikowi urzędu skarbowego, umożliwi wynajmującemu prowadzenie eksmisji najemcy zgodnie z nową regulacją. Komornik nie będzie miał zatem obowiązku wstrzymania się z dokonaniem czynności eksmisyjnych do czasu, gdy gmina wskaże tymczasowe pomieszczenie lub gdy najemca znajdzie takie pomieszczenie.

Nowelizacja zlikwidowała 20-proc. stawkę podatku od najmu, którą trzeba płacić po przekroczeniu 4 tys. euro przychodu. Teraz od wszystkich przychodów płaci się 8,5 proc. zryczałtowanego podatku. W wypadku ryczałtu nie można wprawdzie odliczać kosztów utrzymania wynajmowanego lokalu, ale powinna to zrekompensować jego niższa stawka.

Wynajmujący, którzy nie zechcą skorzystać z tego typu umowy, nadal mogą wynajmować lokal na dotychczasowych zasadach.