Jednym z zabiegów stosowanych w obrocie gospodarczym mającym na celu ochronę przedsiębiorców przed nieuczciwymi kontrahentami, jest umieszczanie na fakturach postanowień o wysokości odsetek umownych w razie nieterminowego spełnienia świadczenia pieniężnego.

Tego typu praktyki zostały zakwestionowane przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 stycznia 1993 r. (I ACr 12/93) oraz przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 11 lutego 1993 r. (IACr 2/93), zgodnie z którymi przy braku wcześniejszej umowy stron, zamieszczenie na fakturze postanowienia o wysokości odsetek umownych, nie wywołuje skutków prawnych. W uzasadnieniu wyroku sądy powołały się na rolę, jaką odgrywa faktura w obrocie gospodarczym, podkreślając, iż faktura nie jest dokumentem, który określa prawa i obowiązki stron. Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług stanowi ona jedynie dokument księgowy stwierdzający w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.
Konkludując sądy stwierdziły, iż faktura ma jedynie umożliwić obrót między przedsiębiorcami, którego zasady zostały określone we wcześniejszej umowie, bez względu na jej formę (pisemną bądź ustną).

Faktura może zawierać inne elementy, poza określonymi w ustawie, takie właśnie jak informacja dotycząca warunków, terminu zapłaty, czy nawet postanowienia o wysokości odsetek umownych w razie nieterminowego spełnienia świadczenia, jednakże jeśli tego typu zapisy na fakturze nie wynikają z wcześniej zawartej umowy lub nie zostaną zaakceptowane, a następnie wykonane przez dłużnika, nie wywołują żadnych skutków prawnych. Zgodnie ze stanowiskiem Sądów Apelacyjnych w Gdańsku i Łodzi, proponowanie przez sprzedawcę na fakturach umownej wysokości odsetek nie należy do reguł zwyczajowo przyjętych w obrocie gospodarczym, w związku z tym ich zamieszczenie nie może być uznane za równoznaczne z porozumieniem stron co do ich wysokości.
Umieszczenie na fakturze tego typu zapisów wywołałoby skutki prawne jedynie w sytuacji, w której kupujący w sposób wyraźny oświadczyłby swą wolę akceptacji zaproponowanej mu w tej formie wysokości odsetek. Wysokość zobowiązania czy też wysokość odsetek umownych za zwłokę w spełnieniu świadczenia, może być ustalona jedynie w drodze umowy zawartej przez złożenie zgodnych oświadczeń woli dwóch stron. Umieszczenie przez sprzedawcę na fakturze postanowienia o odsetkach umownych nie może być potraktowane jako złożenie oferty, gdyż nie zmierza do zawarcia umowy między stronami. W tym wypadku mamy do czynienia jedynie z jednostronnym oświadczeniem sprzedawcy.
Orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1993 r. oraz Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 1993 r. dotyczą sytuacji kupujących, którzy często odbierając fakturę, dowiadywali się o wysokości odsetek umownych za niespełnione świadczenia. W swoich orzeczeniach sądy nie kwestionując obowiązku terminowej zapłaty za odebrany towar czy wykonaną usługę, podważyły zasadność dochodzenia przez sprzedawców odsetek umownych na podstawie postanowień umieszczonych na fakturach, które nie były wcześniej przedmiotem ustaleń stron.

Należy również pamiętać, iż w myśl art. 6 kodeksu cywilnego na sprzedawcy dochodzącym zapłaty odsetek umownych za nieterminowe spełnienie świadczenia, których wysokość ustalona została na fakturze, spoczywać będzie obowiązek udowodnienia, iż postanowienie o wysokości odsetek objęte zostało porozumieniem stron.